Genel Bakış:
Inside DH
Inside DH, Dijital Beşeri ve Sosyal Bilimler’e (Digital Humanities / DH) adanmış, Türkiye merkezli akademik bir platformdur. Dünyadaki DH yöntemlerini, araçlarını ve tartışmalarını yakından takip ederken; asıl hedefimiz bu dijital yaklaşımı özellikle Türk tarihi, Osmanlı coğrafyası, Balkan çalışmaları ve Orta Doğu bağlamında geliştirmek ve yaygınlaştırmaktır. Metin madenciliği, CBS (GIS) haritalama ve ağ analizi gibi genel dijital yöntemlerle, bölgedeki arşivlerin ve tarih yazımının kendine özgü ihtiyaçları arasında köprü kurmayı amaçlıyoruz. IDH fikri, dijital beşeri bilimlerin bu bölgede hâlâ gelişimin erken aşamalarında olması nedeniyle, ihtiyaç duyulan platformu oluşturma arzusundan doğmuştur.
Inside DH, bu coğrafyalara odaklanan araştırmacıları desteklemek için 7 ana başlık etrafında kurgulanmıştır. I-Review bölümünde projelere, akademik çalışmalara, veri setlerine ve dijital uygulamalara dair değerlendirmeler yayımlıyoruz. How To DH bölümünde DH’nin temel kavramlarını, yöntemlerini ve iş akışlarını anlaşılır biçimde ele alıyor; dijital yaklaşımları daha erişilebilir kılarak yeni araştırmaları teşvik etmeyi hedefliyoruz. Bu bölümde yazılı söyleşilerin yanı sıra podcast ve video içerikleri de yer alacak. Craft bölümünde ise dijital veri toplama (API’ler, web kazıma, çevrimiçi deneyler, anketler) ve veri analizi (NLP/metin analizi, yapay zekâ, etmen tabanlı modeller, ağ analizi, haritalama, görselleştirme) için kullanılan teknik ve araçlara odaklanıyoruz. Actors bölümünde, dijital beşeri bilimler alanında çalışan kişi ve kurumları görünür kılarak ağ kurmayı ve iş birliğini destekliyoruz. Help Me! bölümü, DH’ye yeni başlayan ya da çalışmalarını dijital yöntem ve araçlarla geliştirmek isteyen araştırmacılara doğrudan ve uygulanabilir rehberlik sunmayı amaçlayan temel alanlarımızdan biridir. Sources bölümünde dijital beşeri bilimler için temel okumaları ve güvenilir çevrimiçi kaynakları derliyoruz. Follow Up bölümünde ise DH topluluğu içindeki etkileşimi artırmak için duyuru ve haberleri; makale çağrıları (CfP), burslar ve eğitimler gibi fırsatlarla birlikte paylaşıyoruz.
SSS (Sıkça Sorulan Sorular)
S1: InsideDH nedir?
C: InsideDH, Dijital Beşeri ve Sosyal Bilimler (DH) alanında kaynaklar, değerlendirmeler ve yöntem/uygulama rehberleri sunan Türkiye merkezli bir platformdur. Dijital araçları sosyal bilimlere uygulamak isteyen araştırmacılar için bir buluşma noktası olmayı hedefler; özellikle Türk tarihi, Osmanlı ve bölge tarihi çalışmalarına odaklanır.
S2: InsideDH belirli coğrafyalara mı odaklanıyor?
C: Evet. Küresel DH eğilimlerini ele almakla birlikte, bu yöntemlerin Türk tarihi, Osmanlı coğrafyası, Balkanlar ve Orta Doğu’ya uygulanmasına özellikle odaklanır; bu bölgelerdeki arşivsel ve dilsel zorlukları da gözetir.
S3: InsideDH Osmanlı çalışmalarına nasıl katkı sağlar?
C: Osmanlı Türkçesi için el yazısı metin tanıma (HTR), arşiv belgelerinin ağ analizi ve CBS (GIS) tabanlı haritalama gibi DH araçlarının Osmanlı tarihini incelemede nasıl kullanılabileceğini ele alıyoruz; tarihî yazmaları daha verimli çözümlemeyi amaçlıyoruz.
S4: Balkan ve Orta Doğu çalışmaları için kaynak bulabilir miyim?
C: Elbette. InsideDH, Balkanlar ve Orta Doğu üzerine çalışan araştırmacıları görünür kılmayı, haritalamayı ve birbirine bağlamayı hedefler. Ayrıca bu coğrafyalarda kültürel mirasın dijitalleştirilmesi ve analizine yönelik “nasıl yapılır” rehberleri ve örnek çalışmalar sunar.
S5: Sitede hangi tür DH araçları yer alıyor?
C: “Craft” bölümünde dijital veri toplama (web kazıma, API’ler), veri analizi (NLP, metin analizi, yapay zekâ ajanları) ve görselleştirme (haritalama, ağ grafikleri) araçlarını tarihçiler ve sosyal bilimciler için uyarlanmış şekilde tanıtıyor ve açıklıyoruz.
S6: InsideDH yeni başlayanlar için uygun mu?
C: Evet. “Help Me!” ve “How To DH” bölümleri, alana yeni giren araştırmacılara yol göstermek için tasarlanmıştır. Teknik konuları özellikle beşeri bilimler araştırmacıları için daha anlaşılır hale getiriyoruz.
S7: Osmanlı Türkçesi veya Arapça gibi Latin olmayan yazılarla nasıl çalışıyorsunuz?
C: Latin olmayan yazı sistemlerinin DH’de yarattığı zorluklara özel önem veriyoruz. Bölgesel arşivlerde kullanılan Osmanlı Türkçesi ve Arapça ile uyumlu OCR/HTR araçlarını ve Doğal Dil İşleme (NLP) kütüphanelerini inceliyor, değerlendiriyor ve öneriyoruz.
S8: InsideDH akademik makale ya da proje değerlendirmesi yayımlar mı?
C: “I-Review” üzerinden DH projeleri, çalışmalar, veri setleri ve uygulamalar hakkında kapsamlı değerlendirmeler yayımlıyoruz. Türkiye’de üretilen ve/veya Türkiye ve çevresi üzerine yapılan akademik çalışmaların görünürlüğünü artırmayı amaçlıyoruz.
S9: InsideDH’nin hedef kitlesi kim?
C: Akademisyenler, öğrenciler ve dijital sosyal bilimler/beşeri bilimlerle ilgilenen herkes; özellikle tarihçiler, arşivciler, filologlar/klasikçiler ve araştırmacılar. Türkiye, Balkanlar ve Orta Doğu’da teknoloji ile beşeri ve sosyal bilimlerin kesişiminde çalışan kişi ve kurumlar için bir buluşma alanı olmayı hedefliyoruz.
S10: InsideDH’ye nasıl katkı sunabilirim ya da iş birliği yapabilirim?
C: İş birliğini özellikle teşvik ediyoruz. Araştırmacılar projelerini değerlendirme için gönderebilir, veri setlerini paylaşabilir veya “Actors” bölümünde yer alarak bölgedeki DH topluluğunun güçlenmesine katkı sağlayabilir.